Kindertotenlieder

Gisèle Vienne, Dennis Cooper, Stephen F. O'Malley, Peter Rehberg

Dit is een voorstelling uit het archief van Holland Festival

De aantrekkingskracht van angst

Een jongen staat op uit de dood en komt terug tijdens zijn eigen begrafenis. Wat is er gebeurd, hoe is hij overleden? Op een koude, winterse nacht komen gruwelijke herinneringen boven. De ontmoeting en dialoog tussen zijn geestverschijning en een andere jongen nemen de toeschouwer mee in een even mooie als bizarre trip. Op het podium brengt de groep KTL (opgericht door Stephen F. O'Malley en Peter Rehberg bij de creatie van dit stuk in 2007) live muziek, die de experimentele interpretatie van black metal door gitarist en componist Stephen F. O'Malley mengt met de elektronische klanken van Peter Rehberg. Op het podium vervagen de grenzen tussen goed en kwaad, mens en dier, leven en dood. Met Kindertotenlieder creëerde Vienne een unheimliche droomwerkelijkheid vol verwijzingen naar griezelig mooie sprookjes en tradities.

Achtergrondinformatie

Kindertotenlieder is een zintuiglijke ervaring van bruut geweld. Het is opgebouwd uit de expressie van fantasieën, fictie, werkelijkheid, het onbekende en verschillende temporaliteiten, die als verschillende doordringbare lagen van werkelijkheidservaring over elkaar heen zijn gelegd. Het geheel glijdt van weggestopte herinneringen naar bewustzijn.

Een traditie herleeft
In deze enscenering van de begrafenis van een tiener en zijn terugkeer als geest in Kindertotenlieder komen drie soorten rituelen en de daarmee verbonden codes en esthetiek samen: een begrafenis, een black metal concert en een heidens feest dat verband houdt met de optocht van de Perchten, een Oostenrijkse traditie, waarbij begin januari groteske monsters verschijnen die angst en kwelling belichamen. Deze Perchten verjagen boze demonen en grijpen de zielen van de verdoemden om ze te straffen.

Met haar deels Oostenrijkse achtergrond heeft Vienne de recente ontwikkeling en de opmerkelijke terugkeer van deze traditie met bijzondere belangstelling gevolgd. Sinds het begin van de jaren negentig hebben groepen van voornamelijk jonge mannen zich ingezet om deze ooit zo populaire traditie te laten herleven. De opvallende verwantschap met horror- en fantasyfilms en de cultuur van heavy en black metal onderstreept het belang van uitwisseling tussen een bij uitstek regionale cultuur en een internationale cultuur. Op die manier kan zo’n traditie, ook al is die heidens en lokaal, op verschillende manieren doorklinken in de hedendaagse populaire cultuur.

Kindertotenlieder brengt de esthetiek en de codes van deze traditie samen met die van black metal, die op haar beurt ook weer is beïnvloed door verschillende Scandinavische en Germaanse heidense culturen en gebruik maakt van een iconografie die doet denken aan de Romantiek. Voor de begrafenis van deze tiener geeft een black metal groep een concert. De aanwezige tieners zijn fans van het genre en zetten de bijbehorende codes in.

Geheugen
De voorstelling ontvouwt zich in een landschap bedolven onder een dik pak sneeuw. In deze setting laten zich verschillende reconstructies van de gebeurtenissen ensceneren, die daarmee meerdere hypotheses aanreiken over de dood van de jongen en aldus verschillende herinneringslagen onthullen.

Wanneer spraak zich nog niet gevormd heeft, spreken emoties, beweging en poëzie. Deze taal van lichaam en poëzie gaat vooraf aan het gesproken woord en maakt zichtbaar wat in het geheugen begraven ligt: dat de dode tiener verkracht en vermoord is door de levende tiener, die hij nu terugziet. De ontwikkeling van begrijpelijke spraak – die wij via cultuur leren verstaan – vereist vooral een geestelijke gevoeligheid. Terwijl het stuk zich ontvouwt, komen de herinneringen terug, komen lichamen en woorden aan de oppervlakte.

Het toneel is altijd al een plek geweest waar de doden konden worden opgeroepen en gereanimeerd. In Kindertotenlieder vermengen de uitvoerenden zich in hun verschijning en gebaren met andere personages die de vorm aannemen van kunstmatige of geretoucheerde lichamen, zowel bezielde als levenloze. Vijf dansers en acteurs, twee musici en tien levensgrote poppen vertolken deze personages, die afwisselend belichaamd en ‘ontlichaamd’ zijn, levend en dood, echt en ingebeeld.

Aan de hand van een scenario waarin choreografisch, theatraal, muzikaal, literair en visueel materiaal is gecombineerd, worden de verschillende temporaliteiten die samen de ervaring van het heden vormen, over elkaar heen gelegd. Op die manier worden binnen de ruimte van het podium de verschillende lagen ingezet die in combinatie bepalen hoe wij ons geheugen beleven en ervaren.

Bevrijding en representaties
De dood is het ultieme voorbeeld van iets waar we weliswaar bekend mee zijn, maar dat tegelijkertijd thuishoort in een andere, onbekende wereld. Traditionele festiviteiten als de Oostenrijkse Perchtennacht – waarbij de dood zowel gevreesd als gevierd wordt – heffen dergelijke taboes tijdelijk op.

Kindertotenlieder nodigt ons uit te experimenteren en onze lezing van realiteit en fantasie in twijfel te trekken via verschillende registers van over elkaar geplaatste representaties. Het gaat om het onderzoeken hoe we onze obsessies en angsten tot uitdrukking laten komen – en in hoeverre we ons daarvan bewust zijn – binnen wat wel en wat niet wordt gerepresenteerd. De representatie van angst kan worden gekoppeld aan de representatie van de dood en de voortdurende nabijheid daarvan tot menselijke kenmerken als onze fysieke verschijning en ons gedrag. De presentatie van een vorm die zowel vertrouwd als vreemd is – en daarom verontrustend – vormt een unieke bron voor de ervaringen die deel uitmaken van de ceremonieën, rituelen en performances.

 

Biografieën

Gisèle Vienne (1976, Charleville-Mézières) is een Frans-Oostenrijkse kunstenares, choreograaf en regisseuse. Na een studie filosofie studeerde ze poppentheater aan de École Supérieure Nationale des Arts de la Marionnette. Ze werkt regelmatig samen met onder andere de schrijver Dennis Cooper. De afgelopen twintig jaar toerde haar werk door Europa en werd het regelmatig opgevoerd in Azië en in Amerika, waaronder I Apologize (2004), Kindertotenlieder (2007), Jerk (2008), This is how you will disappear (2010), LAST SPRING: A Prequel (2011), The Ventriloquists Convention (2015) in samenwerking met Puppentheater Halle en Crowd (2017). In 2020 maakte ze met Etienne Bideau-Rey een vierde versie van Showroomdummies in het Rohm Theater Kyoto, oorspronkelijk gecreëerd in 2001. 

Vienne heeft haar foto's regelmatig tentoongesteld in musea, waaronder het New Yorkse Whitney Museum, het Centre Pompidou en het Museo Nacional de Bellas Artes de Buenos Aires. Met Dennis Cooper, Peter Rehberg en Jonathan Capdevielle publiceerde ze twee boeken: JERK / Through Their Tears en 40 PORTRAITS 2003-2008, in samenwerking met Dennis Cooper en Pierre Dourthe in februari 2012. Haar werk heeft tot verschillende publicaties en de oorspronkelijke muziek van haar producties heeft tot verschillende albums geleid. Haar laatste voorstelling L'Étang ('De Vijver') is gebaseerd op Robert Walsers korte verhaal Der Teich, het werd in november 2020 gecreëerd in het TNB in Rennes en staat in Holland Festival 2021. 

Dennis Cooper (1953, Pasadena, Californië) is een romanschrijver, dichter en criticus die in Parijs en Los Angeles woont. Hij heeft tien romans gepubliceerd, waaronder meest recentelijk Zac's Haunted House (een roman samengesteld uit geanimeerde gifs) in januari 2015. In dat jaar regisseerde hij ook een speelfilm, Like Cattle Towards Glow, die hij samen met de kunstenaar Zac Farley maakte. Hij is redacteur van Artforum Magazine en redacteur van het Amerikaanse uitgeversimprint Little House on the Bowery. Sinds 2004 werkt hij samen met Gisèle Vienne en schreef alle teksten voor: I Apologize (2004), Kindertotenlieder (2007), Jerk (2008), This is how you will disappear (2010), LAST SPRING : A Prequel (2011), The Pyre (2013), The Ventrilquists Convention, en Une enfant blonde/ A Young Beautiful blonde girl (2006) in samenwerking met Catherine Robbe-Grillet. 

KTL is de band van Stephen O'Malley en Peter Rehberg, gebaseerd op de creatie Kindertotenlieder. Hun eerste CD is uitgebracht in oktober 2006 (Editions Mego). 

Stephen O'Malley, werd in 1974 in New Hampshire geboren en woont tegenwoordig in Parijs. Als componist, uitvoerend musicus en producer bracht hij in vijftien jaar meer dan vijftig releases en honderden optredens over de hele wereld op zijn naam. Stephen O'Malley maakt deel uit van verschillende groepen waaronder Sunn O))), Burning Witch, KTL, Khanate, Aethenor, Ginnungagap, Lotus Eaters en Gravetemple. Hij is betrokken bij hoogst experimentele samenwerkingen met vele geluidskunstenaars, zowel live als op plaat. Het werk dat hij samen en alleen creëert, wordt als genreoverschrijdend beschouwd, of zelfs als werk dat zich volkomen aan genres onttrekt: voortdurend uitdagend en in verandering. Als ontwerper en beeldend kunstenaar heeft O'Malley samengewerkt met vele underground muzieklabels, waarbij hij verantwoordelijk was voor honderden hoezen en aanverwante zaken. Hij heeft een speciale relatie met het Southern Lord label uit Los Angeles, waarvoor hij alleen al bijna honderd hoezen ontwierp. O'Malley heeft samengewerkt met beeldende kunstenaars in galerie-installaties, met name met de Amerikaanse New Gothic beeldhouwer Banks Violette en de Italiaanse kunstenaar Nico Vascellari. Voor Gisèle Vienne creëerde hij muziek voor Kindertotenlieder (2007), This is how you will disappear (2010) en LAST SPRING: A Prequel (2011) in samenwerking met Peter Rehberg met wie hij de band KTL oprichtte en voor Eternelle Idole (2009), Crowd (2019) en L'Etang (2020)É 

Peter Rehberg (1968) is een auteur en performer van elektronische audiowerken, gevestigd in Wenen. Rehberg heeft zowel solo als in samenwerkingsverband live opgetreden in heel Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Japan en Australië. Hij behoort tot de eerste groep kunstenaars die in het midden van de jaren negentig mobiele computers gebruikten voor de presentatie van live audioperformances. Hij heeft live en in de studio samengewerkt met onder andere Jim O'Rourke en Christian Fennesz (als Fenn O'Berg), Stephen O'Malley (als KTL), Gisèle Vienne/DACM, Peterlicker, Z'EV Russell Haswell, Florian Hecker, Meg Stuart, Chris Haring, Marcus Schmickler, Jade, SUNNO)), en is ook lid van MIMEO. Hij runt het Editions Mego label sinds 2006 en is sinds 1995 een van de leider van het oorspronkelijke Mego label. Zijn samenwerking met Gisèle Vienne omvat het creëren van muziek voor I Apologize (2004) en Une belle enfant blonde / A Young Beautiful Blond Girl (2006), Kindertotenlieder (2007), This is how you will disappear (2010) en LAST SPRING: A Prequel (2011) in samenwerking met Stephen O'Malley met wie hij de band KTL vormt, Jerk een hoorspel, Jerk solo voor een poppenspeler, Crowd (2017) evenals voor twee andere shows van Etienne Bideau-Rey & Gisèle Vienne, Showroomdummies (2001 & herschrijving in 2009 en 2020) en Stereotypie (2003). Hij werkte ook mee aan de muziek voor Highway 101, een show met een choreografie van Meg Stuart, en voor Fremdkörper van Chris Haring, en nam deel aan de 2e Göteborg Kunstbiënnale (Against All Evens) gecureerd door CM von Hausswolff in 2003. 

Gisèle Vienne, Dennis Cooper, Peter Rehberg en Jonathan Capdevielle publiceerden in maart 2011 een audioboek in zowel het Frans als Engels: JERK / Through Their Tears.

Credits

concept
Gisèle Vienne
tekst, dramaturgie
Dennis Cooper
muziek
Stephen F. O’Malley, Peter Rehberg / KTL, ‘The Sinking Belle (Dead Sheep)’ van Sun O))) & Boris
licht
Patrick Riou
concept robots
Alexandre Vienne
concept poppen
Gisèle Vienne
creatie poppen
Raphaël Rubbens, Dorothéa Vienne-Pollak, Gisèle Vienne, geassisteerd door Manuel Majastre
creatie houten maskers
Max Kössler
make-up
Rebecca Flores
vertaling tekst
Laurence Viallet
stemmen
Jonathan Capdevielle & Dennis Cooper
uitvoering
Sylvain Decloitre, Vincent Dupuy, Theo Livesey, Katia Petrowick, Jonathan Schatz Originele cast: Jonathan Capdevielle, Margret Sara Gudjonsdottir, Elie Hay, Guillaume Marie, Anja Röttgerkamp
assistent
Anja Röttgerkamp
zakelijke leiding
Richard Pierre
hoofd licht
Samuel Dosière
hoofd geluid
Adrien Michel
speciale dank aan
Christophe Le Bris, Christophe Tocanier, Kenan Trevien, Arnaud Lavisse, David Jourdain
dank aan
Hortense Archambault en het hele team van MC93
productie en verspreiding
Alma Office: Anne-Lise Gobin, Alix Sarrade, Camille Queval, Andrea Kerr
administratie
Etienne Hunsinger & Giovanna Rua
productie
DACM
coproductie
Le Quartz - Scène nationale de Brest, Centre, Chorégraphique National de Franche-Comté in Belfort voor beschikbaar stellen van de studio, Centre National de danse contemporaine d’Angers, Les Subsistances/ 2007/ Lyon
met steun van
Drac Rhône-Alpes/ministerie van cultuur en communicatie van de regio Rhône-Alpes; Algemene raad van Isère in Grenoble, Dicream/ministerie van cultuur en communicatie, Etant donnés/Frans-Amerikaans fonds voor podiumkunsten, een programma van FACE; Centre Chorégraphique National de Montpellier Languedoc-Roussillon en Point Ephémère in Parijs, CN D Centre national de la danse, MC93 voor de hercreatie
Deze voorstelling is mede mogelijk gemaakt door

Cookies

Onze website maakt gebruik van cookies om zo uw online beleving te vergroten. Meer informatie

Toestaan

Holland Festival gebruikt cookies om u een snellere en betere beleving aan te bieden op deze website. In de cookies worden hele kleine stukjes informatie opgeslagen, zodat onze website acties die u doet kan onthouden. Hierin worden geen persoonsgegevens verwerkt en we kunnen niet achterhalen wie u bent.

Websiteverbeteringen

We gebruiken Google Analytics om het verkeer te meten op onze website. Dit geeft ons inzicht hoe bezoekers onze website gebruiken en geeft ons de mogelijkheden om de website te verbeteren. Daarnaast gebruiken we Google Analytics voor remarketingdoeleinden via Google AdWords.

Informatie delen

We maken gebruik van Facebook, TwitterAddThis en Google Plus zodat u informatie kunt delen met uw vrienden via sociale media.

Video's

Om video's te tonen op onze website wordt een cookie gebruikt om te onthouden waar u bent gebleven tijdens het bekijken van de video.

lees ons cookie beleid

Geen cookie modus

lees ons cookie beleid