Your Eyes in My Head/Sunday Without Love

Twee installaties verkennen luisteren en reflectie: Laurie Anderson laat ons met binaurale koptelefoons iemands hoofd inkruipen, terwijl Ragnar Kjartanssons videowerk obsessief een breekbaar koor herhaalt. 

Laurie Anderson - Your Eyes In My Head

De Amerikaanse kunstenaar Laurie Anderson is een pionier in multidisciplinaire kunst en speelt een sleutelrol in de ontwikkeling van multidisciplinaire performances, waarin beeld, geluid, tekst en technologie samenkomen. Haar werk heeft grote invloed op generaties kunstenaars en blijft relevant binnen het internationale kunstveld. Haar installatie Your Eyes in My Head is een nieuw werk dat in het Holland Festival in wereldpremière gaat.

Anderson maakt van luisteren een fysieke en ruimtelijke ervaring. De bezoeker kruipt in het hoofd van iemand anders door een koptelefoon op te zetten met binaurale audio: een opnametechniek waarbij geluid wordt vastgelegd met twee microfoons op oorafstand, waardoor subtiele verschillen in richting, timing en resonantie precies worden geregistreerd. Via de koptelefoon ontstaat zo een driedimensionale geluidsruimte waarin geluid niet alleen van links en rechts komt, maar ook van voren, achteren, boven en vlak naast het oor. Deze vorm van creëert een intens individuele en intieme nabijheid. 

De kunstenaar beweegt zich veel op het snijvlak van stem, technologie en verbeelding. Ze gebruikt de binaurale audio om de luisteraar het hoofd van een ander binnen te leiden. In haar eigen woorden: “What would it be like to be inside someone else’s mind? Even just for a minute?” In Your Eyes in My Head start dit met een MRI‑machine die een hoofd in kaart brengt. Van daaruit volgt de luisteraar een stroom van gedachten, klanken en innerlijke bewegingen: het zoemen, zingen, tellen, afdwalen, proberen te vergeten, proberen opnieuw te beginnen. 

De 3D-audio maakt deze mentale bewegingen tastbaar. Stemmen kunnen vlak naast het oor fluisteren, om het hoofd heen bewegen of verdwijnen als een gedachte die wegglipt. Alledaagse geluiden zoals kauwen, hartslag, tandenpoetsen, ademen, worden hoorbaar alsof ze zich in het lichaam van de luisteraar bevinden, terwijl andere geluiden zich openen als ruimtes: treinen, kamers, verre stemmen, herinneringen die oplichten en weer wegvallen. Ze onderzoekt hoe gedachten ontstaan, ontsporen of juist proberen koers te houden. Wie luistert er en vanuit welk perspectief? “And in this land of the body, who are we? Who’s talking to who?” 

Ragnar Kjartansson - Sunday Without Love

Het videowerk Sunday Without Love is geïnspireerd op een ansichtkaart uit het midden van de twintigste eeuw, die op de koelkast van Ragnar Kjartansson hangt. De kaart toont een scène van mensen in identieke folkloristische kostuums op een naamloze locatie, één van hen houdt een jazzgitaar vast. De IJslandse Kjartansson trok voor Sunday Without Love, samen met negen andere performers, dezelfde soort outfits aan om de ansichtkaart na te bootsen en voerde in een vergelijkbaar idyllisch decor een kwetsbaar refrein uit dat steeds werd herhaald.

De muziek werd door Kjartansson en zijn vaste samenwerkingspartner Davíð Þór Jónsson bewerkt op basis van Ohne Liebe Leben Lernen, een komisch lied uit 1996 van de Duitse artiest Rocko Schamoni. Tegen de achtergrond van het stille, uitgesproken Europese platteland doorbreekt de tekst – “Je moet leren leven zonder liefde” – de pastorale sfeer met een gevoel van tragisch verlangen, eindigheid en stoïcijnse berusting.

In een samenvloeiing van verwijzingen, van klassieke pastorale schilderkunst tot traditionele romantische ballades, roept het werk zowel een portret op van onbeantwoorde liefde als een boeddhistisch gevoel van aanvaarding. De video Sunday Without Love is voortgekomen uit een performance in opdracht van TRANSART25, die oorspronkelijk werd gepresenteerd in Renon in september 2025.

De IJslandse kunstenaar Kjartansson behoort tot dezelfde generatie als associate artist Hildur Guðnadóttir. Zijn praktijk sterk wordt beïnvloed door de komedie en tragedie van het klassieke theater, creëert vaak werken die zowel persoonlijk als doordrenkt zijn van ironie en ambiguïteit. Door zijn oeuvre heen – en ook zichtbaar in Sunday Without Love – lopen ogenschijnlijk tegengestelde gevoelens als een rode draad: humor en oprechtheid, romantiek en melancholie, die zich met elkaar verweven in een genuanceerd evenwicht van tegenstrijdigheden en overeenkomsten. Kenmerkend voor Kjartanssons werk is zijn vermogen om tegelijk empathisch en sardonisch te zijn tegenover zulke krachtige emoties, en om het diepzinnige en oprechte te omarmen terwijl hij er toch een zekere afstand toe bewaart.

---

Ragnar Kjartansson, Sunday Without Love, 2025

Single-channel video, duur 19 minuten en 14 seconden 

Muziek van Davíð Þór Jónsson en Ragnar Kjartansson, gebaseerd op teksten en muziek van Rocko Schamoni

Video in opdracht van Sigurður Gísli Pálmason

De video Sunday Without Love werd geproduceerd als een performance in opdracht van TRANSART25, oorspronkelijk gepresenteerd in Renon, Italië in september 2025.

Courtesy van de kunstenaar, Luhring Augustine, New York en i8 Gallery, Reykjavik